PPL Po Polsku

Pytania egzaminacyjne do PPL(A) Ogólna wiedza o statku powietrznym

Pytania, na których użytkownicy aplikacji mylą się najczęściej. Do każdego wyjaśnienie.

1 z 5

PL020-0108

Kadłub konstrukcji skorupowej składa się z części:

Konstrukcja skorupowa (monokokowa) przenosi niemal wszystkie obciążenia przez pokrycie, dlatego kadłub taki składa się wyłącznie z wręg i pokrycia. Wręgi nadają kadłubowi kształt aerodynamiczny i podpierają cienką blachę przed wyboczeniem, ale nie są głównym elementem nośnym.

Pozostałe warianty są błędne, bo:

  • Podłużnice są cechą konstrukcji półskorupowej, w której szkielet tworzą wręgi, podłużnice i współpracujące z nimi pokrycie; dźwigary to elementy nośne skrzydeł i stateczników, nie kadłuba skorupowego.
  • Wypełniacz ulowy (plaster miodu) występuje w konstrukcjach sandwiczowych, a nie w klasycznym kadłubie skorupowym.

Zapamiętaj: skorupowa = pokrycie nośne + wręgi; półskorupowa = pokrycie + wręgi + podłużnice.

PL020-0132

Oddzielacze powietrza z oleju silnikowego ze względu na sposób ich działania dzielimy na

Oddzielacz oleju pracuje w układzie odpowietrzania skrzyni korbowej: odzyskuje krople oleju niesione przez gazy przedmuchowe i zawraca je do miski olejowej, a oczyszczone gazy zwykle odprowadza poza samolot. Zmniejsza to zużycie oleju i zapobiega osadom w dolocie oraz komorach spalania.

Podziału dokonuje się ze względu na sposób działania:

  • statyczny: bez elementów ruchomych; olej wytrąca się przy zmianie kierunku przepływu na przegrodach i w labiryncie kanałów, potem spływa grawitacyjnie,
  • dynamiczny: wirnik napędzany od silnika wprawia gazy w ruch wirowy i siła odśrodkowa odrzuca krople na ścianki obudowy.

Para „odśrodkowe i dynamiczne” miesza poziomy: oddzielacz odśrodkowy jest odmianą dynamicznego. „Bezwładnościowe i statyczne” łączy zasadę działania z jednym jej rozwiązaniem, a obecność filtra to cecha budowy, nie sposób działania.

PL020-0222

W niskociśnieniowym silniku wtryskowym mieszanka wytwarzana jest w

Niskociśnieniowy wtrysk podaje paliwo pod niewielkim ciśnieniem (kilka barów) do układu dolotowego: do kolektora lub przewodów dolotowych, tuż przed zaworami ssącymi. Paliwo rozpyla się tam w strumieniu zasysanego powietrza, więc mieszanka paliwowo-powietrzna powstaje w układzie dolotowym, jeszcze przed wejściem do cylindra.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne:

  • Pompa wtryskowa jedynie dawkuje i spręża paliwo. Sama mieszanki nie wytwarza.
  • Gaźnik tworzy mieszankę tylko w silnikach gaźnikowych, których tu nie ma.
  • W cylindrach mieszanka tworzy się przy wtrysku bezpośrednim wysokociśnieniowym, a nie niskociśnieniowym.

PL020-0194

Sprężarki doładowujące to zazwyczaj sprężarki

Sprężarka doładowująca silnika tłokowego to niemal zawsze sprężarka odśrodkowa: wirujące koło łopatkowe nadaje powietrzu prędkość, a w dyfuzorze energia kinetyczna zamienia się na przyrost ciśnienia.

Dlaczego właśnie ta konstrukcja:

  • jeden stopień daje duży spręż, zwykle wystarczający do doładowania,
  • jest lekka, prosta i odporna na uszkodzenia,
  • łatwo ją napędzić przekładnią od wału korbowego albo turbiną napędzaną gazami wylotowymi (turbosprężarka).

Sprężarka osiowa wymaga wielu stopni i wysokich obrotów, dlatego stosuje się ją w większych silnikach turbinowych, a nie do doładowania silników tłokowych. Wariant osiowo-odśrodkowy to typowe rozwiązanie małych silników turbośmigłowych i odrzutowych. Określenie tłokowa myli typ silnika z typem sprężarki: doładowanie wymaga ciągłego strumienia powietrza, a nie porcji dostarczanych cyklicznie jak w cylindrze.

PL020-0241

Zakrętomierz jako przyrząd żyroskopowy charakteryzuje się tym że:

Klucz ULC opisuje zasadę działania zakrętomierza skrótowo: przyrząd mierzy prędkość precesji, która w zakręcie przechyla ramkę żyroskopu.

Zakrętomierz to żyroskop prędkościowy. Wirnik o poziomej osi jest zawieszony w jednej ramce, którą trzyma sprężyna. W zakręcie żyroskop precesuje i przechyla ramkę, tym mocniej, im szybszy jest zakręt. Sprężyna równoważy precesję, a wskazówka pokazuje prędkość kątową zakrętu, np. 3°/s w zakręcie standardowym.

Pozostałe odpowiedzi:

  • Oś główna pozioma to prawda o zakrętomierzu, ale nie jego cecha wyróżniająca: poziomą oś ma też żyroskop kierunkowy.
  • Odchylenie linii magnetycznych od płaszczyzny horyzontu to inklinacja magnetyczna. Zakrętomierz nie ma nic wspólnego z magnetyzmem.
  • Ciśnienie lotniska mierzą przyrządy ciśnieniowe, np. wysokościomierz z nastawą QFE, a nie żyroskopowe.

PL020-0223

W silniku chłodzonym powietrzem najbardziej użebrowane są okolice

Najgorętszym miejscem głowicy silnika jest okolica zaworu wylotowego: przepływają tam spaliny o temperaturze rzędu 800–900 °C, a grzybek zaworu oddaje ciepło przede wszystkim przez gniazdo i prowadnicę w głowicy, czyli dokładnie w ten rejon. Dlatego tam żebra chłodzące są najdłuższe, a powierzchnia oddawania ciepła do opływającego powietrza największa.

Pozostałe wskazania:

  • zawór wlotowy: zasysana mieszanka dodatkowo chłodzi kanał i gniazdo, więc ten rejon jest wyraźnie zimniejszy;
  • dolna część cylindra: gazy są już po ekspansji, więc strumień ciepła jest mniejszy niż u góry;
  • miska olejowa: bywa żebrowana, ale odprowadza ciepło oleju, a nie największy strumień ciepła ze spalania.

Zasada ogólna: żeber jest najwięcej tam, gdzie strumień ciepła jest największy, przy komorze spalania i zaworze wydechowym.

PL020-0155

Pokrycie skrzydła tzw. niepracujące:

Pokrycie niepracujące to cienka, elastyczna powłoka (najczęściej płótno lotnicze lub folia nieprzenosząca obciążeń), która nie uczestniczy w przenoszeniu sił. Jej zadaniem jest wyłącznie nadanie profilu aerodynamicznego i osłonięcie wnętrza skrzydła.

Wszystkie obciążenia przejmuje szkielet: dźwigary (z pasami), żebra i podłużnice, a momenty skręcające dodatkowo ściągi i taśmy usztywniające, bo sama rama ma bardzo małą sztywność skrętną.

Dlaczego pozostałe określenia są błędne:

  • pokrycie pracujące (sztywne, metalowe, nitowane lub klejone do żeber) stosuje się w samolotach szybkich i ciężkich, bo zwiększa sztywność i pozwala zmniejszyć masę konstrukcji;
  • pokrycie niepracujące nie pełni roli elementu siłowego łączącego zespoły skrzydła właśnie dlatego, że nie przenosi obciążeń; może co najwyżej łączyć je technologicznie, bez udziału w pracy konstrukcji.

PL020-0022

Układ „sztywny” sterowania mechanizmami sterowniczymi stanowi:

Systemy konwencjonalne / bezpośrednie sterowanie mechaniczne

Połączenie kabiny pilota z powierzchnią sterową może być w pełni mechaniczne, jeśli pozwala na to rozmiar statku powietrznego i jego przeznaczenie. W tym przypadku moment zawiasowy generowany przez odchylenie powierzchni sterowych jest na tyle mały, że można mu łatwo przeciwdziałać wysiłkiem mięśniowym pilota.

Stosowane są dwa rodzaje układów mechanicznych:

  • popychacze z układem dźwigni (układ „twardy“)
  • linki stalowe (steel cables) i układ rolek (pulleys) (układ „miękki“)

Układ sztywny sterowania mechanizmami sterowniczymi składa się z popychaczy (push rods), cienkich rurek wykonanych np. z duralu, wraz z układem dźwigni. Nie ulega rozciąganiu jak w przypadku układu z linkami stalowymi, odznacza się mniejszym tarciem, większą trwałością i żywotnością. Wadą takiego rozwiązania w porównaniu z układem miękkim jest większa masa.

PL020-0118

Moc silnika wraz ze wzrostem wysokości

Moc silnika tłokowego maleje wraz ze wzrostem wysokości, bo spada gęstość powietrza.

Cylindry napełniają się tą samą objętością, ale mniejszą masą powietrza, czyli mniejszą ilością tlenu. Przy niezmienionej dawce paliwa mieszanka staje się zbyt bogata, spalanie jest mniej efektywne i maleje ciśnienie użyteczne.

Dla silnika wolnossącego przyjmuje się orientacyjnie ok. 3% mocy na 1000 ft (ok. 300 m) przy umiarkowanych wysokościach.

  • Warianty „pozostaje bez zmian" i „rośnie" są sprzeczne z fizyką: rozrzedzone powietrze oznacza mniej tlenu w jednostce objętości, nigdy więcej.
  • Wariant „rośnie, a potem maleje" to czysty dystraktor: żadna realna charakterystyka mocy silnika lotniczego tak nie wygląda (silnik z turbodoładowaniem utrzymuje moc mniej więcej stałą do wysokości krytycznej, a potem ją traci).

PL020-0021

Układ „miękki” sterowania mechanizmami sterowniczymi stanowi:

Systemy konwencjonalne / bezpośrednie sterowanie mechaniczne

Połączenie kabiny pilota z powierzchnią sterową może być w pełni mechaniczne, jeśli pozwala na to rozmiar statku powietrznego i jego przeznaczenie. W tym przypadku moment zawiasowy generowany przez odchylenie powierzchni sterowych jest na tyle mały, że można mu łatwo przeciwdziałać wysiłkiem mięśniowym pilota.

Stosowane są dwa rodzaje układów mechanicznych:

  • popychacze z układem dźwigni (układ „twardy“)
  • linki stalowe (steel cables) i układ rolek (pulleys) (układ „miękki“)

W układzie miękkim rolki są wykorzystywane do zmiany kierunku linek stalowych. Układ taki odznacza się elastycznością i pozwala na dogodne układanie instalacji w najbardziej racjonalnych i bezpiecznych miejscach. Główną zaletą takiego rozwiązania jest mała masa, pośród wad należy wymienić zużycie linek poprzez tarcie oraz ich wyciąganie się.

Tu łatwo się pomylić.

Kadłub skorupowy i półskorupowy

W kadłubie skorupowym niemal wszystkie obciążenia przenosi pokrycie, a wręgi nadają kształt i podpierają pokrycie przed wyboczeniem. W kadłubie półskorupowym pokrycie również pracuje, lecz współdziała z podłużnicami, które je usztywniają i razem z nim przenoszą zginanie oraz rozciąganie.

Miejsce powstawania mieszanki wtryskowej

Miejsce powstawania mieszanki zależy od tego, gdzie wtryskiwacz podaje paliwo. Przy wtrysku niskociśnieniowym paliwo miesza się z powietrzem w układzie dolotowym, przed wejściem do cylindra. Przy wtrysku wysokociśnieniowym paliwo trafia bezpośrednio do komory spalania, więc mieszanka powstaje w cylindrze.

Ciśnienie dynamiczne w prędkościomierzu

Prędkościomierz wyznacza ciśnienie dynamiczne jako różnicę ciśnienia całkowitego i statycznego. Ciśnienie całkowite trafia do puszki membranowej, a statyczne do obudowy przyrządu. Zmiany tej różnicy odkształcają puszkę i poruszają wskazówkę.

Zakrętomierz i precesja żyroskopu

W zakrętomierzu precesja żyroskopu wychyla ramkę, a sprężyna równoważy ten ruch. Im szybszy zakręt, tym większe wychylenie ramki. Wskazówka pokazuje prędkość kątową zakrętu, choć sam mechanizm wykorzystuje przechylanie ramki.

Oddzielacz oleju i odpieniacz

Oddzielacz oleju odzyskuje krople oleju niesione przez gazy przedmuchowe i zawraca je do miski olejowej. Odpieniacz usuwa natomiast pęcherzyki gazów z oleju wracającego do zbiornika, ponieważ spieniony olej gorzej smaruje i chłodzi. Łatwo pomylić kierunek oddzielania: oleju od gazów albo gazów od oleju.

Zubażanie a jednostkowe zużycie paliwa

Jednostkowe zużycie paliwa odnosi masę paliwa do energii oddanej przez silnik, a nie do samego czasu pracy. Przy zubażaniu bogatej mieszanki początkowo maleje, bo poprawia się efektywność spalania. Przy nadmiernym zubożeniu ponownie rośnie, ponieważ spalanie staje się mniej sprawne i spada moc.

Tak wygląda ten przedmiot na egzaminie w ULC.

Egzamin się zmienił. W dokumencie ULC ten przedmiot ma 16 pytań i 30 minut. 6 listopada ULC potwierdził nam, że teraz jest 10 pytań i 20 minut. Przy 10 pytaniach możesz pomylić się najwyżej dwa razy. Po egzaminie napisz na Discordzie, ile było pytań i ile czasu.

Pytania dotyczą budowy płatowca, silnika tłokowego, instalacji pokładowych i przyrządów.

Masz wątpliwości co do któregoś pytania? Napisz na kanale #ogólna-wiedza-o-statku-powietrznym na naszym Discordzie i podaj numer pytania.

Do egzaminu przygotujesz się w aplikacji.

PPL Po Polsku ma aktualne pule ULC do PPL(A), PPL(H) i SPL, a do każdego pytania wyjaśnienie.