PPL Po Polsku

Pytania egzaminacyjne do PPL(A) Meteorologia

Pytania, na których użytkownicy aplikacji mylą się najczęściej. Do każdego wyjaśnienie.

1 z 5

PL050-0186

W grupie OVC070 zaszyfrowane są chmury:

Podstawa chmur 7000 ft mieści się w piętrze średnim, czyli tam, gdzie występują chmury z przedrostkiem alto- (Ac i As). O tym, że chodzi o altostratus, decyduje zachmurzenie całkowite (OVC): As tworzy jednolitą, szarą warstwę zasłaniającą całe niebo, często dającą słabe opady.

  • St i Sc to chmury piętra niskiego, ich podstawy leżą zwykle poniżej ok. 6500 ft, więc wysokość 7000 ft je wyklucza.
  • Ac też należy do piętra średniego, ale występuje jako płaty, wałki i ławice, typowo przy zachmurzeniu FEW–SCT, a nie jako ciągła warstwa pokrywająca całe niebo.

Dla pytań pokrewnych: w depeszy METAR rodzaj chmur koduje się wyłącznie dla CB i TCU, dlatego tu wnioskujemy z wysokości podstawy i stopnia pokrycia nieba.

PL050-0043

Mgła adwekcyjna powstaje:

Mgła adwekcyjna powstaje, gdy ciepłe i wilgotne powietrze napływa poziomo (adwekcja) nad chłodniejsze podłoże: zimne morze, wychłodzony ląd wiosną, pokrywa śnieżna.

Dolne warstwy powietrza ochładzają się od podłoża do punktu rosy, para wodna kondensuje i tworzy się mgła: zwykle rozległa, gęsta, trwała, utrzymująca się także w dzień i przy wietrze.

Pozostałe warianty:

  • Wypromieniowanie ciepła to mechanizm mgły radiacyjnej (pogodna, niemal bezwietrzna noc nad wychładzającym się lądem).
  • Napływ chłodnego powietrza nad cieplejsze podłoże (np. nad ciepłą wodę) wywołuje konwekcję, przelotne opady i mgłę z parowania, a nie adwekcyjną.
  • Pochodzenie powietrza (kontynentalne czy morskie) samo w sobie nic nie rozstrzyga: liczy się kontrast temperatury między powietrzem a podłożem oraz jego wilgotność.

PL050-0068

Okluzja o charakterze frontu chłodnego występuje w Polsce głównie w:

O charakterze okluzji decyduje wyłącznie to, która masa powietrza jest chłodniejsza: ta napływająca za frontem chłodnym czy ta zalegająca przed frontem ciepłym.

Okluzja o charakterze frontu chłodnego (zimna) powstaje, gdy powietrze wchodzące klinem pod front jest chłodniejsze od powietrza przed nim. W Polsce zdarza się to głównie w ciepłej porze roku, gdy nad silnie nagrzany ląd napływa z północy chłodna masa arktyczna morska albo polarno-morska. Front zachowuje się wtedy jak front chłodny: Cumulonimbus, przelotne opady, burze, szybki spadek temperatury.

Dlaczego pozostałe wskazania są błędne:

  • chłodna pora roku i pierwszy kwartał: masa napływająca z tyłu jest zwykle cieplejsza od wychłodzonego powietrza przed frontem ciepłym, więc powstaje okluzja o charakterze frontu ciepłego (warstwowe zachmurzenie, mżawka).
  • wiosna: określenie zbyt wąskie; zjawisko dotyczy całego ciepłego półrocza, a nie jednej pory.

PL050-0013

Chmury o budowie warstwowej to:

St (stratus) i Cs (cirrostratus) to chmury warstwowe: w ich nazwach jest „stratus” (warstwa), a nie ma „cumulus” (kłąb).

Chmury warstwowe wyglądają jak prześcieradła lub koce. Ich grubość w pionie waha się od zaledwie 100 m do 6 km, ale może mieć zasięg poziomy od 100 do 1000 km. Są one związane z warstwami atmosfery o różnych temperaturach względnych.

Kiedy poziomy wiatr kieruje cieplejsze powietrze w kierunku tego zimnego klina, ciepłe powietrze przesuwa się w górę po górnej powierzchni zimnego powietrza, ponieważ ciepłe powietrze jest bardziej wyporne (lżejsze) niż zimne. Takie zachowanie jest typowe dla ciepłych frontów.

Gdy ciepłe powietrze unosi się, stopniowo ochładza się do punktu, w którym para wodna może się skraplać i tworzyć chmury. Często spotykamy chmury warstwowe wzdłuż ciepłych frontów.

Chmury warstwowe są klasyfikowane według wysokości i podzielone na 3 kategorie:

  • Wysokie chmury warstwowe: cirrostratus (Cs)
  • Średnie chmury warstwowe: altostratus (As)
  • Niskie: stratus (St) i nimbostratus (Ns)

Pozostałe odpowiedzi:

  • Cu i Cb to chmury kłębiaste (konwekcyjne): rosną w pionie, zamiast rozciągać się warstwą.
  • Sc i Ac mają w nazwie „cumulus”: składają się z płatów lub kłębów (Sc to chmury kłębiasto-warstwowe, Ac średnie kłębiaste).
  • Ci i Cc to wysokie chmury pierzaste i kłębiaste.

PL050-0154

Termika naniesiona powstaje:

Termika naniesiona (adwekcyjna) powstaje, gdy chłodna masa powietrza napływa nad cieplejsze podłoże, typowo po przejściu frontu chłodnego.

Dolne warstwy ogrzewają się od ziemi, profil staje się chwiejny, tworzą się Cu i przelotne opady, a przy dużym gradiencie nawet CB; noszenia są silne, lecz przez porywisty wiatr zwykle rwane i rozerwane.

Dlaczego pozostałe warianty nie pasują:

  • w rejonie frontu ciepłego i za nim cieplejsze powietrze nasuwa się nad chłodniejsze podłoże. Powstaje inwersja, zachmurzenie warstwowe i termika zduszona; tuż przed frontem przy ziemi zalega jeszcze chłodne powietrze;
  • przed frontem chłodnym termika bywa bardzo silna, ale to efekt sektora ciepłego, nie adwekcji chłodu; linia zbieżności ze szkwałem i burzami towarzyszy tylko niektórym frontom.

Zapamiętaj: chłodne powietrze na ciepłe podłoże = chwiejność i termika.

PL050-0188

Wiatr wieje względem izohips:

Izohipsa: linia na mapie klimatycznej łącząca punkty odpowiadające takiej samej wysokości nad poziomem morza danej powierzchni izobarycznej.

Gradient ciśnienia jest dobrze skorelowany z prędkością wiatru. Jeśli ruch powietrza jest prawie prostoliniowy mówimy o wietrze geostroficznym, równoległym do izohips. Gdy powietrze wiruje dochodzi jeszcze siła odśrodkowa, która działa na zewnątrz krzywizny.

PL050-0035

Inwersja z osiadania powstaje w:

Inwersja z osiadania powstaje tam, gdzie powietrze opada, czyli w wyżach barycznych. Opadające powietrze nienasycone ogrzewa się suchoadiabatycznie, o około 1°C na 100 m.

Ponieważ górna część warstwy opada bardziej niż dolna, warstwa ulega „ściśnięciu" i jej górna część staje się cieplejsza od dolnej: temperatura rośnie z wysokością, zwykle na wysokości od kilkuset do około 2000 m. Dodatkowym czynnikiem bywa wychłodzenie przyziemne przez wypromieniowanie.

Taka inwersja działa jak pokrywa: hamuje konwekcję, ogranicza rozwój chmur kłębiastych i zatrzymuje zanieczyszczenia oraz mgłę pod spodem.

  • W niżach i zatokach niżowych dominuje wznoszenie i ochładzanie, więc panuje chwiejność i zachmurzenie.
  • W siodle barycznym przepływy są bardzo słabe i nieokreślone. Sprzyja to raczej przyziemnej inwersji radiacyjnej i mgłom, a nie inwersji z osiadania.

PL050-0008

Chmury Ci unc zapowiadają:

Cirrus uncinus (włókna z haczykowatym „ogonem” z kryształków lodu) to pierwszy zwiastun zbliżającego się frontu ciepłego. Powstają w piętrze chmur wysokich (około 5–13 km), a ich rozciągnięte smugi świadczą o silnym wietrze i powolnym nasuwaniu się ciepłego powietrza.

Powierzchnia frontu ciepłego jest nachylona pod kątem około 1:100 do 1:200, dlatego cienkie chmury wysokie stają się widoczne, gdy linia frontu przy ziemi jest jeszcze kilkaset kilometrów od obserwatora. Za nimi zagęszcza się sekwencja Ci → Cs → As → Ns, kończąca się długotrwałym, spokojnym opadem ciągłym.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne:

  • Ładną pogodę zapowiadają jedynie rzadkie, niezagęszczające się Ci fibratus w masie ustabilizowanej.
  • Pogodę burzową przynoszą Cu congestus i Cb, a nie cienkie chmury wysokie.
  • Front chłodny sygnalizują rosnące chmury kłębiaste (wariant szybki, z wałem szkwałowym) albo stopniowo zagęszczające się warstwowe (wariant powolny), nie pojedyncze smugi Ci.

PL050-0017

Chmury warstwowe to:

Chmury warstwowe wyglądają jak prześcieradła lub koce. Ich grubość w pionie waha się od zaledwie 100 m do 6 km, ale może mieć zasięg poziomy od 100 do 1000 km. Są one związane z warstwami atmosfery o różnych temperaturach względnych.

Kiedy poziomy wiatr kieruje cieplejsze powietrze w kierunku tego zimnego klina, ciepłe powietrze przesuwa się w górę po górnej powierzchni zimnego powietrza, ponieważ ciepłe powietrze jest bardziej wyporne (lżejsze) niż zimne. Takie zachowanie jest typowe dla ciepłych frontów.

Gdy ciepłe powietrze unosi się, stopniowo ochładza się do punktu, w którym para wodna może się skraplać i tworzyć chmury. Często spotykamy chmury warstwowe wzdłuż ciepłych frontów.

Chmury warstwowe są klasyfikowane według wysokości i podzielone na 3 kategorie:

  • Wysokie chmury warstwowe: cirrostratus (Cs)
  • Średnie chmury warstwowe: altostratus (As)
  • Niskie: stratus (St) i nimbostratus (Ns)

PL050-0108

Wiatr dolny jest mierzony na wysokości:

Wiatr dolny (przyziemny) mierzy się na znormalizowanej wysokości 10 m nad poziomem gruntu: na masztach tej wysokości montuje się anemometry lotniskowe i z niej podaje się kierunek oraz prędkość wiatru w depeszach METAR i TAF. Na 10 m przepływ jest mniej wyhamowany przez szorstkość podłoża niż tuż przy ziemi, a zarazem pozostaje reprezentatywny dla warunków przy starcie i lądowaniu.

Dlaczego pozostałe propozycje nie pasują:

  • 2 m: to poziom klatki meteorologicznej, czyli pomiar temperatury i wilgotności powietrza, nie wiatru;
  • przy gruncie: prędkość wiatru da się tam zmierzyć, lecz jest silnie zależna od szorstkości terenu i bardzo zmienna, więc nie może być poziomem odniesienia;
  • 100 m: to wciąż warstwa tarcia (warstwa graniczna sięga ok. 1000 m), ale już powyżej warstwy przyziemnej; wiatr jest tam wyraźnie silniejszy i bliższy gradientowemu.

Tu łatwo się pomylić.

Mgła adwekcyjna i radiacyjna

Mgła adwekcyjna powstaje, gdy ciepłe, wilgotne powietrze napływa nad chłodniejsze podłoże i ochładza się do punktu rosy. Może utrzymywać się także w dzień i przy wietrze. Mgła radiacyjna wiąże się natomiast z wypromieniowaniem ciepła przez ląd podczas pogodnej, niemal bezwietrznej nocy.

Okluzja ciepła i chłodna

O charakterze okluzji decyduje porównanie temperatury powietrza za frontem chłodnym i przed frontem ciepłym. Jeśli masa z tyłu jest chłodniejsza, podcina powietrze przed frontem i tworzy okluzję chłodną. Jeśli jest mniej chłodna, nasuwa się nad zimny klin i powstaje okluzja ciepła.

Termika naniesiona i wypracowana

Termika naniesiona powstaje, gdy chłodne powietrze napływa nad cieplejsze podłoże i ogrzewa się od dołu. Termika wypracowana rozwija się dzięki stopniowemu nagrzewaniu podłoża przez słońce, zwykle w wyżu przy słabym wietrze. W pierwszej sytuacji noszenia bywają silne i rwane, w drugiej są zwykle szerokie i regularne.

Gradient temperatury a chwiejność

Równowaga jest chwiejna, gdy temperatura otoczenia spada z wysokością szybciej niż temperatura unoszonej cząstki powietrza, dzięki czemu cząstka pozostaje cieplejsza i wznosi się dalej. Porównuje się więc ochładzanie otoczenia z ochładzaniem cząstki. Dla powietrza nienasyconego stosuje się gradient suchoadiabatyczny, a dla nasyconego wilgotnoadiabatyczny.

Prędkość wiatru a izobary

Wiatr poziomy napędza poziomy gradient ciśnienia, a większe zagęszczenie izobar oznacza większy gradient i sprzyja silniejszemu przepływowi. W niżu izobary są zwykle bardziej stłoczone, ale sama nazwa układu nie wystarcza do oceny prędkości wiatru. Na skraju silnego wyżu również może mocno wiać.

Halo a front ciepły

Halo powstaje wskutek załamania i odbicia światła w kryształkach lodu, między innymi w chmurach cirrostratus. Samo halo nie przesądza o zbliżaniu się frontu ciepłego. Rozstrzyga systematyczne gęstnienie i obniżanie się zasłony chmur, prowadzące do pojawienia się altostratus i nimbostratus.

Tak wygląda ten przedmiot na egzaminie w ULC.

Egzamin się zmienił. W dokumencie ULC ten przedmiot ma 12 pytań i 30 minut. 6 listopada ULC potwierdził nam, że teraz jest 20 pytań i 40 minut. Przy 20 pytaniach możesz pomylić się najwyżej pięć razy. Po egzaminie napisz na Discordzie, ile było pytań i ile czasu.

Pytania dotyczą atmosfery i ciśnienia, chmur i opadów, mas powietrza i frontów, mgły, oblodzenia i burz, a także depesz METAR i TAF.

Masz wątpliwości co do któregoś pytania? Napisz na kanale #meteorologia na naszym Discordzie i podaj numer pytania.

Do egzaminu przygotujesz się w aplikacji.

PPL Po Polsku ma aktualne pule ULC do PPL(A), PPL(H) i SPL, a do każdego pytania wyjaśnienie.