PPL Po Polsku

Pytania egzaminacyjne do PPL(A) Człowiek: możliwości i ograniczenia

Pytania, na których użytkownicy aplikacji mylą się najczęściej. Do każdego wyjaśnienie.

1 z 5

PL040-0209-PPL2024

Przyspieszenia wyzwalające przeciążenia o kierunku głowa – kończyny dolne określane są jako:

Oś Z w układzie odniesienia ciała pilota przebiega wzdłuż jego długiej osi, od głowy do stóp.

Przyspieszenie skierowane od głowy ku kończynom dolnym to dodatnie przeciążenie +Gz; towarzysząca mu siła bezwładności wypycha krew w dół, z klatki piersiowej i głowy do brzucha i nóg.

Skutek: szarzenie i zawężenie widzenia (greyout), przy dalszym wzroście całkowita utrata wzroku (blackout), a dopiero potem utrata przytomności (G-LOC).

Przeciążenie -Gz działa odwrotnie: od stóp ku głowie, dając zaczerwienienie widzenia (redout), obrzęk twarzy i ryzyko wylewów.

Oznaczenia z Gy dotyczą osi bocznej ciała (ramię–ramię), a Gx osi poprzecznej plecy–klatka piersiowa (np. wciskanie w fotel przy rozbiegu lub katapultowaniu). Żadna z nich nie pokrywa się z kierunkiem głowa–kończyny dolne.

PL040-0070

Funkcje integracyjne człowieka w układzie sterowania pilot – statek powietrzny obejmują podstawowe procesy:

W układzie pilot i statek powietrzny człowiek jest ogniwem sterującym, a jego funkcje integracyjne to spójny zestaw czterech grup procesów: intelektualnych (myślenie, ocena, podejmowanie decyzji), emocjonalno-motywacyjnych (pobudzenie, stres, motywacja do działania), orientacji (spostrzeganie, budowa obrazu sytuacji, antycypacja) oraz wykonawczych (reakcje motoryczne na przyrządy sterowania). Decyduje tu dopiero ich współdziałanie, bo sama wiedza czy sama sprawność ruchowa nie wystarczą.

Pozostałe propozycje są prawdziwe, ale niepełne: przewidywanie biegu wydarzeń to składowa procesów orientacyjnych, wybór reakcji spośród kilku możliwych to pojedyncza sytuacja decyzyjna, a analiza i synteza to elementy procesów intelektualnych. Każda z nich opisuje więc tylko fragment całości, a pytanie dotyczy kompletnego zestawu procesów podstawowych.

PL040-0032

Choroba wysokościowa jest:

Choroba wysokościowa: zespół chorobowy spowodowany hipoksją będącą skutkiem przebywania na dużej wysokości i niedotlenienia (hipoksją hipobaryczną).

Z reguły pojawia się na wysokości powyżej 2500 m n.p.m., gdzie dostępność tlenu w powietrzu, ze względu na rozrzedzenie atmosfery, zaczyna być za mała na potrzeby organizmu człowieka.

U osób wyjątkowo wrażliwych i niezaaklimatyzowanych pierwsze objawy mogą pojawić się już na wysokości około 1500 m n.p.m.

Do objawów świadczących o rozwoju choroby wysokościowej należą:

  • ból i zawroty głowy,
  • drażliwość,
  • bóle mięśni,
  • uczucie zmęczenia, wyczerpania,
  • utrata apetytu,
  • nudności lub wymioty,
  • obrzęki twarzy, rąk i stóp,
  • problemy z koordynacją ruchów.

Pęcherzyki azotu przy spadku ciśnienia to choroba dekompresyjna, inna choroba. Obie zdarzają się na wysokości, ale mają inną przyczynę: choroba wysokościowa wynika z niedoboru tlenu, a dekompresyjna z azotu, który przy szybkim spadku ciśnienia wydziela się z krwi i tkanek w postaci pęcherzyków. Dlatego nie są to też synonimy.

Zaburzenia błędnika to z kolei przyczyna choroby lokomocyjnej i złudzeń przestrzennych.

PL040-0040

Ciśnienie parcjalne tlenu w pęcherzyku płucnym w stosunku do ciśnienia parcjalnego tlenu w powietrzu na danej wysokości jest:

Wymiana gazowa odbywa się zgodnie z gradientem ciśnień, czyli od wartości ciśnienia gazu większego do mniejszego.

Ciśnienie parcjalne tlenu w pęcherzykach płucnych wynosi 100mmHg, we krwi tętniczej 75-100mmHg, żylnej 35-40mmHg. W przypadku dwutlenku węgla jego ciśnienie parcjalne w pęcherzykach płucny i krwi tętniczej wynosi około 40mmHg, żylnej zaś 45mmHg.

Po przejściu bariery pęcherzykowo-włośniczkowej gazy transportowane są w formie rozpuszczonej, związanej z białkami krwi lub zostają przekształcone. Transport tlenu odbywa się głównie przy udziale hemoglobiny, a dwutlenek węgla transportowany jest głównie w postaci wodorowęglanów, w mniejszym stopniu w formie rozpuszczonej lub związanej z hemoglobiną.

anatomia24.pl: Fizjologia oddychania

PL040-0265

W czasie badania tolerancji ustroju na niedobór tlenu w otaczającym środowisku głębokie oddychanie:

Głębokie oddychanie zwiększa wentylację pęcherzykową, czyli ilość świeżego powietrza docierającego do pęcherzyków płucnych. Rośnie wtedy ciśnienie parcjalne tlenu w pęcherzykach, a spada ciśnienie dwutlenku węgla, więc krew wysyca się tlenem lepiej i objawy niedotlenienia pojawiają się później. Tolerancja na niedobór tlenu w otaczającym środowisku ulega poprawie.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne:

  • Twierdzenie, że głębokie oddychanie nie poprawia tolerancji lub nie ma na nią wpływu, przeczy fizjologii wymiany gazowej: większa głębokość oddechu odświeża powietrze pęcherzykowe skuteczniej niż sama objętość przestrzeni szkodliwej.
  • Warunek, że poprawa nastąpi dopiero po jednoczesnym wzroście liczby oddechów, jest zbędnym zawężeniem: sama większa głębokość oddechu już podnosi ciśnienie parcjalne tlenu w pęcherzykach.

Warto pamiętać o drugiej stronie medalu: długotrwała hiperwentylacja obniża poziom dwutlenku węgla, powoduje zwężenie naczyń mózgowych, zawroty głowy i mrowienie, a przez to może maskować narastające niedotlenienie. W locie celowe „przedychnięcie” nie zastępuje tlenu z instalacji ani zniżania na mniejszą wysokość.

PL040-0187

Prawidłowo zaopatrzone krwawienie z kończyny to:

Krwawienie z kończyny opanowuje się opatrunekiem uciskowym założonym bezpośrednio na ranie: warstwa chłonna, na niej element uciskający (np. zwinięty bandaż), całość mocno zabandażowana. To pierwsza i zwykle wystarczająca metoda: hamuje krwawienie żylne i większość tętniczych, nie odcinając dopływu krwi do dalszej części kończyny.

  • zwykły opatrunek chroni ranę przed zakażeniem, ale bez ucisku szybko przesiąka,
  • opaska uciskowa jest wskazana przy masywnym krwotoku z kończyny, gdy ucisk bezpośredni nie wystarcza lub jest niewykonalny; zaciska tętnice i grozi niedokrwieniem całej kończyny, dlatego zakłada się ją powyżej rany,
  • opaska założona poniżej rany nie zatrzyma wypływu krwi: utrudnia jedynie odpływ żylny, powodując zastój i nasilenie krwawienia.

Przesiąkniętego opatrunku nie zdejmujemy, dokładamy kolejną warstwę. Kończynę można unieść, o ile nie podejrzewamy złamania.

PL040-0269

W którym narządzie działanie alkoholu etylowego utrzymuje się najdłużej?

Najdłużej skutki działania alkoholu utrzymują się w narządzie równowagi (błędniku), w przedsionku i kanałach półkolistych ucha wewnętrznego. Etanol łatwo przenika do endolimfy i perylimfy oraz zmienia pobudliwość receptorów i ośrodków przetwarzających ich sygnały; gdy stężenie we krwi już spada, układ przedsionkowy wraca do normy najpóźniej, nawet kilkanaście godzin.

Objawy „dzień po”:

  • zawroty głowy, oczopląs, uczucie wirowania
  • większa podatność na dezorientację przestrzenną i złudzenia
  • wzmożona wrażliwość błędnika (skłonność do choroby lokomocyjnej), mniejsza tolerancja hipoksji

Wątroba alkohol metabolizuje, a nie magazynuje. Jego stężenie spada wraz ze stężeniem we krwi. W płucach i sercu także nie tworzy się opóźniony „zapas”. Dlatego alkomat pokazujący zero nie oznacza sprawności pilota: w lotnictwie przyjmuje się co najmniej 12 godzin przerwy po spożyciu, a przy objawach kaca dłużej.

PL040-0057

Do jakiej ostrości wzroku może pilot wykonywać loty bez szkieł korekcyjnych:

Ostrość wzroku podawana w skali dziesiętnej odpowiada ułamkom Snellena: 6/9 to w przybliżeniu 0,7. Granicą przyjętą w badaniach lotniczo‑lekarskich dla pilota turystycznego (orzeczenie klasy 2) jest ostrość 0,7 przy patrzeniu obojgiem oczu, więc dopóki wzrok bez korekcji daje co najmniej tę wartość, pilot może wykonywać loty bez szkieł korekcyjnych.

Jeśli ostrość jest niższa, badanie przeprowadza się w okularach lub soczewkach, a do orzeczenia lekarskiego wpisywane jest ograniczenie nakazujące używanie korekcji w locie i posiadanie zapasowej pary okularów.

Pozostałe wartości nie są tym progiem: 0,6 to ostrość za słaba, a 0,8 i 0,9 to więcej, niż wymagają badania.

PL040-0022

Ból zatok obocznych nosa z powodu uwięzienia w nich powietrza może zdarzyć się u pilotów podczas

Dolegliwości wynikające z wahań ciśnienia i obniżonego ciśnienia Autor: instr. pil. mgr Janusz Czubkowski

W części środkowej ucha znajduje się jama bębenkowa o objętości około 1 cm3, połączona z otaczającą atmosferą trąbką Eustachiusza, która uchodzi do gardła. Od zewnątrz jama bębenkowa odgrodzona jest błoną bębenkową.

Gdy pilot wznosi się, wokół niego maleje ciśnienie, a z ucha środkowego poprzez trąbkę Eustachiusza wychodzi nadmiar powietrza i w ten sposób wyrównuje się ciśnienie.

Natomiast przy zniżaniu powietrze nie zawsze może bez trudu wejść z powrotem. W tych przypadkach w uchu środkowym powstaje podciśnienie.

Błona bębenkowa jest wpychana przez powietrze do środka, co powoduje wybrzuszenie się jej do wewnątrz i napięcie, będące przyczyną bólu i osłabienia słuchu. Efekt ssący na cala jamę bębenkową daje przejściowo wysięk, potocznie nazywany wodą.

Częste powtarzanie się tych urazów prowadzi do rozwijania się zmian zwyrodnieniowych w uchu, a w konsekwencji do osłabienia słuchu.

Dlaczego trąbka Eustachiusza nie chce przepuszczać powietrza z powrotem do ucha? Przyczyną jest jej budowa przypominająca nieco wentyl.

Nabiera ona szczególnie tych właściwości w czasie katarów, kiedy następuje obrzęk całej śluzówki noso-gardzieli. Tak jak utrudnione jest w tym okresie oddychanie przez nos, tak samo upośledzona jest drożność trąbki Eustachiusza.

W tym okresie kryje się dodatkowe niebezpieczeństwo, polegające na możliwości przedostania się do jamy bębenkowej razem z powietrzem zakażonej wydzieliny, zwłaszcza gdy pilot ma katar.

Gdy występuje zatykanie uszu, należy przetykać ślinę, ssać cukierki lub ziewać. Wszystkie te zabiegi sprzyjają udrożnieniu trąbki.

Najskuteczniejszym sposobem, choć nie najzdrowszym, jest ściśnięcie nosa palcami i zwiększenie ciśnienia w noso-gardzieli z jednoczesnym przetykaniem śliny. W miarę latania tzw. barofunkcja trąbki Eustachiusza znacznie się poprawia.

Uraz atmosferyczny może również dotyczyć zarówno zatok szczękowych, jak i czołowych Często stany zapalne zatok nie dające w codziennym życiu większych dolegliwości, gwałtownie dają znać o sobie w czasie zniżania się.

PL040-0213

Punkt na siatkówce, w którym nerw wzrokowy opuszcza gałkę oczną:

Tarcza nerwu wzrokowego (miejsce, w którym nerw wzrokowy i naczynia krwionośne wychodzą z gałki ocznej) jest całkowicie pozbawiona fotoreceptorów: nie ma tam ani pręcików, ani czopków. Światło padające na ten punkt nie wywołuje żadnego wrażenia, dlatego w polu widzenia istnieje plamka ślepa, czyli niewielka strefa nieobserwowana. Mózg „dopełnia” ją obrazem z otoczenia, więc ubytek zwykle pozostaje niezauważony.

Twierdzenia o zagęszczeniu komórek światłoczułych i o wybitnie ostrym widzeniu opisują zupełnie inne miejsce: plamkę żółtą z dołkiem środkowym, w którym dominują czopki. Siatkówka nie jest też jednakowo wrażliwa: rozdzielczość widzenia spada od plamki ku obwodowi, a największe zagęszczenie pręcików leży kilkanaście stopni od dołka.

Dlatego obserwację przestrzeni prowadzi się krótkimi ruchami oczu: seria nakładających się spojrzeń rekompensuje wąskie pole ostrego widzenia, a ciągłe przesuwanie obrazu nie pozwala obiektowi pozostać w plamce ślepej.

Tu łatwo się pomylić.

Choroba wysokościowa a dekompresyjna

Choroba wysokościowa wynika z niedoboru tlenu na dużej wysokości. Choroba dekompresyjna powstaje natomiast wtedy, gdy przy szybkim spadku ciśnienia azot wydziela się z krwi i tkanek w postaci pęcherzyków. Obie mogą występować na wysokości, ale ich przyczyny są różne.

Złudzenia somatograwitacyjne

Narządy otolitowe rejestrują przyspieszenia liniowe i siłę ciężkości, a kanały półkoliste reagują na przyspieszenia kątowe. Złudzenie somatograwitacyjne powstaje, gdy mózg interpretuje sygnał z otolitów podczas przyspieszania jako zadzieranie nosa. Hamowanie wywołuje odwrotne złudzenie, czyli odczucie pochylenia w dół.

Wyrównywanie ciśnienia w uchu

Podczas zniżania ciśnienie otoczenia rośnie, a powietrze musi dostać się do ucha środkowego przez trąbkę słuchową. Jej niedrożność uniemożliwia wyrównanie ciśnienia, przez co błona bębenkowa jest wciągana do środka i pojawia się ból. Podczas wznoszenia powietrze łatwiej uchodzi na zewnątrz, dlatego problem występuje rzadziej.

Przeciążenie a utrata widzenia

Dodatnie przeciążenie wzdłuż osi ciała przemieszcza krew w stronę nóg, zmniejszając przepływ przez siatkówkę i mózg. Objawy wzrokowe wynikają z niedostatecznego przepływu krwi, a nie ze spadku jej wysycenia tlenem. Szarzenie obrazu i zawężenie pola widzenia poprzedzają całkowitą utratę widzenia, po której może nastąpić utrata przytomności.

Plamka ślepa i żółta

Plamka ślepa odpowiada miejscu pozbawionemu fotoreceptorów, więc padające tam światło nie wywołuje wrażenia wzrokowego. Mózg dopełnia brakujący fragment obrazem z otoczenia, dlatego ubytek zwykle pozostaje niezauważony. Najostrzejsze widzenie zapewnia dołek środkowy plamki żółtej, w którym dominują czopki.

Podzielność i przerzutność uwagi

Podzielność uwagi oznacza umiejętność jednoczesnego śledzenia kilku źródeł informacji. Przerzutność dotyczy szybkości przechodzenia z jednego zadania na drugie, więc opisuje przełączanie uwagi, a nie jednoczesne śledzenie informacji.

Tak wygląda ten przedmiot na egzaminie w ULC.

Egzamin się zmienił. W dokumencie ULC ten przedmiot ma 12 pytań i 30 minut. 6 listopada ULC potwierdził nam, że teraz jest 10 pytań i 20 minut. Przy 10 pytaniach możesz pomylić się najwyżej dwa razy. Po egzaminie napisz na Discordzie, ile było pytań i ile czasu.

Pytania dotyczą niedotlenienia i zmian ciśnienia, wzroku i złudzeń, przeciążeń, zmęczenia, alkoholu i leków oraz pierwszej pomocy.

Masz wątpliwości co do któregoś pytania? Napisz na kanale #człowiek-możliwości-i-ograniczenia na naszym Discordzie i podaj numer pytania.

Do egzaminu przygotujesz się w aplikacji.

PPL Po Polsku ma aktualne pule ULC do PPL(A), PPL(H) i SPL, a do każdego pytania wyjaśnienie.